Jak wspierać dzieci w świecie wirtualnym i smartfonów?

10 minut czytania

Jeśli zastanawiasz się, jak wprowadzać dziecko w świat wirtualny w sposób odpowiedzialny i bezpieczny, wiedz, że nie jesteś sama, nie jesteś sam. Jest to jedno z największych wyzwań współczesnego rodzica. Jako mama nastolatki i czterolatka sama każdego dnia uczę się, jak mądrze korzystać z technologii. Dlatego przygotowałam dla Ciebie artykuł z 10 prostymi sposobami, jak wspierać dzieci w świecie wirtualnym i smartfonów, które stosujemy w naszej rodzinie. Wierzę, że mogą one okazać się przydatne również dla Ciebie i Twojej rodziny.

Jako rodzice mamy tu ogromną rolę i nie chodzi tylko o zakazy czy kontrolę. Chodzi o rozmowę, edukację i wspólne odkrywanie internetu, tak aby Twoje dzieci mogły poruszać się w nim bezpiecznie i świadomie. W naszym domu staramy się razem ustalać zasady, tłumaczyć zagrożenia i być przewodnikiem, a nie tylko strażnikiem. Dlaczego poruszam ten temat?  Rozwój technologiczny wpłynął na współczesne dzieciństwo do tego stopnia, że coraz częściej spotykamy dzieci, które zamiast rozmawiać ze sobą, siedzą zawieszone z głową w telefonach. Problemy emocjonalne, depresje i lęki wśród dzieci i młodzieży rosną z roku na rok.  

W ramach badania z 2025 roku Global Mind Project wykazano silny związek między wiekiem otrzymania pierwszego smartfona, a ich późniejszym samopoczuciem psychicznym. Analiza pokazała, że osoby które zaczęły korzystać z telefonu przed 13 tym rokiem życia znacznie częściej zmagały się z myślami samobójczymi, trudnościami w regulacji emocji, agresywnością oraz niskim poczuciem własnej wartości. Temat ten poruszam szeroko w moim poprzednim artykule „Dlaczego telefon łatwo uzależnia dzieci?”, do którego zamieszczam poniżej link:

Dlaczego telefon tak łatwo może uzależnić Twoje dziecko?

Zacznij od rozmowy. Wyjaśnij, do czego naprawdę służy telefon, laptop czy tablet. Mów otwarcie, że technologie ułatwiają naukę i komunikację, ale mogą też powodować stres czy problemy ze snem, jeśli korzysta się z nich bez umiaru.

Dzieci nie potrzebują cyfrowych strażników. Potrzebują nas rodziców, którzy pomogą im zrozumieć, co widzą, czują i przeżywają w świecie online. Co mam tu na myśli? Wprowadzaj dziecko w świat wirtualny spokojnie, krok po kroku, tłumacząc zasady bezpieczeństwa, granice czasowe i odpowiedzialne zachowania. W końcu wspólnie możecie odkrywać technologie w sposób świadomy, tak, aby smartfony były narzędziem, a nie zagrożeniem.

Wiem, że naprawdę nie chcesz, aby to urządzenia wychowywały Twoje dzieci. Ale jak znaleźć tę równowagę, aby nasze dzieci korzystały z smartfonów wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne, aby nie doprowadzić do uzależnienia? Oto 10 prostych sposobów, które naprawdę mogą pomóc, gdyż stosujemy je również w naszej rodzinie i działają.

Ruch na świeżym powietrzu to najlepsza alternatywa dla laptopa czy telefonu, gdyż nie znam dziecka, które po dniu spędzonym w parku, w górach bądź w lesie wróci do domu znudzone i rozczarowane. Osobiście pamiętam jak wyciągnęliśmy nastoletniego syna naszych przyjaciół na wycieczkę w góry i widziałam tę radość w jego oczach i przypływ energii. To nie są bajki, ruch na świeżym powietrzu naprawdę działa!

Nie narzucaj dyscypliny, zamiast tego daj wybór swojemu dziecku. Rower, piłka, taniec, pływanie, a może tenis? Jeśli pozwolisz dziecku wybrać samemu, aktywność stanie się przyjemnością, a nie przykrym obowiązkiem.

Może Twoje dziecko pokocha wspólne pieczenie ciasteczek, gotowanie albo malowanie? Pozwól mu próbować różnych rzeczy, bo pasja często kryje się bliżej, niż myślimy.

Czy próbowaliście odkurzania przy muzyce, albo wypakowywania zmywarki na czas? Brzmi dziwacznie, ale to nie tylko obowiązki, ale i okazja do śmiechu oraz wspólnego działania.

Czy jest coś lepszego niż wieczór pełen śmiechu i rywalizacji w rodzinnym gronie? Gry planszowe łączą pokolenia i uczą zdrowej rywalizacji. Tym bardziej w czasach gdy wybór gier jest ogromny, warto po nie sięgać. My mamy wiele ulubionych gier, jak choćby klasyczny chińczyk, ale i tak najwięcej radości mamy przy grze w statki, w której potrzebna jest jedynie kartka papieru, długopis oraz czas.

Książki rozwiją wyobraźnię i koncentrację, a do tego budują bliskość i obniżają stres. Zmieniajcie się rolami, róbcie zabawne głosy, bo książki mogą być prawdziwą przygodą. Wprowadzając dziecko w świat internetu warto wspierać się książkami, które są doskonałym punktem wprowadzającym do rozmów o bezpiecznym i świadomym korzystaniu z internetu. Poniżej przygotowałam listę kilku pozycji, które polecam.

Rozmowy przy stole to najlepsze momenty do celebracji wspólnych posiłków. Postarajmy się, aby telefony na ten czas pozostały w innym pomieszczeniu. Wtedy łatwiej będzie nam usłyszeć siebie nawzajem.

Warto zachęcać dzieci, by na przerwach między lekcjami rozmawiały ze znajomymi bez telefonu w ręku. To właśnie dla nich doskonała nauka komunikacji, a w końcu w tej sposób rodzą się przyjaźnie, czasem na całe życie.

Trudny temat, zdaję sobie z tego sprawę, ale czy naprawdę każde powiadomienie w telefonie wymaga reakcji? Wyłączcie powiadomienia i pokażcie, że to Wy macie kontrolę nad telefonem, a nie on nad Wami.

Odłóżmy urządzenia elektroniczne do szuflady lub innego pokoju, aby nie były w zasięgu wzroku. Gdy nie kuszą wzrokiem, nie rozpraszają i wtedy łatwiej znaleźć czas na bycie razem.

Te proste kroki mogą pomóc Twojej rodzinie odzyskać spokój, uważność i wspólny czas bez konieczności rezygnowania z technologii. A jeśli Twoje dziecko upiera się, że potrzebuje telefonu do kontaktu z bliskimi, zacznijcie od zegarka z funkcją dzwonienia lub zwykłej, podstawowej komórki zamiast smartfona. To dobry kompromis i łagodniejsze wprowadzenie w świat technologii, gdyż dziecko ma możliwość kontaktu, ale nie jest rozpraszane przez aplikacje. Pamiętaj, że aplikacji zależy na tym, aby używać jej jak najdłużej.

Poniżej wybrałam 8 pozycji książkowych z podziałem na wiek dziecka, które wierzę, że skłonią Was do rozmów, na temat tego jak znaleźć równowagę między światem ekranów, a prawdziwym życiem.

Polecam tę książkę jako wprowadzenie w świat technologii dla najmłodszych. Jest to według mnie urocza pozycja, dzięki której maluszki poznają historię związaną z telefonem taty, prostą i pełną humoru codzienność dziecka.

Moje dzieci uwielbiają całą serię książek autorstwa Zofii Staneckiej z ilustracjami Marianny Oklejak, dlatego tak gorąco ją polecam. W tej pozycji Basia wraz ze swoją rodziną staje przed wyzwaniem – nadmiernym korzystaniem z urządzeń elektronicznych.

To pełna humoru opowieść, która skłania zarówno młodszych, jak i starszych czytelników do refleksji, czy aby na pewno nie spędzamy w sieci za dużo czasu. Bohaterowie książki to sympatyczna rodzinka, która przekonuje się o tym na własnej skórze, gdy nagła awaria wi-fi zmienia ich codzienność. 

Życie małego cocker spaniela o imieniu „Słodziak” początkowo przypomina bajkę. Zawsze pełna miska, codzienne spacery i beztroska zabawa z trójką dzieci. Wszystko zmienia się jednak w chwili, gdy babcia postanawia sprawić wnukom wyjątkowy prezent: tablet, smartfon i konsolę do gier.

Ta książka to doskonały punkt wyjścia do rozmów o bezpiecznym i świadomym korzystaniu z internetu. Jednocześnie może pełnić rolę praktycznego poradnika dla rodziców, pomagając im wprowadzać dzieci w świat cyfrowej higieny w sposób przystępny i angażujący.

To pozycja, która w zabawny i przystępny sposób pozwala dzieciom oraz nam – rodzicom poznać najważniejsze zagadnienia związane z telefonami. Dowiemy się m.in., czy telefony powinny być dozwolone w szkole i jak mądrze korzystać z technologii w codziennym życiu.

To według mnie obowiązkowa lektura dla każdego rodzica nastolatka, idealna do wspólnego czytania i rozmów o cyfrowym świecie. Książka oparta jest na prawdziwej historii dziewczynki, dlatego jeszcze bardziej oddaje powagę tego jakim zagrożeniem jest świat wirtualny. Jej historia pokazuje, jak łatwo można wpaść w pułapkę uzależnienia od komputera i jakie wiążą się z tym skutki jeśli rodzice nie pomogą wyznaczyć zdrowych granic korzystania z technologii. 

To powieść dla młodzieży, która porusza niezwykle ważne tematy dorastania, rolę rodziny, przyjaźni, relacji z rówieśnikami i akceptacji siebie. Historia skupia się na Kamili, ósmoklasistce, która po wyjeździe mamy zmaga się z samotnością, brakiem wsparcia i trudnościami w kontaktach z rówieśnikami. 

Warto pamiętać, że dzieci potrafią być naprawdę sprytne, rejestrując się na portalach społecznościowych, zawyżając swój wiek, a aplikacje potrafią ukrywać pod ikoną zwykłego kalkulatora. Nie da się wszystkiego skontrolować, dlatego tak ważna jest edukacja w zakresie higieny cyfrowej i to bez względu na wiek. To proces wymagający cierpliwości i konsekwencji, ale tylko dzięki niemu możemy osiągnąć trwałe efekty. 

Pamietaj, że dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację. Jeśli my sami spędzamy większość czasu z telefonem w ręku czy przed laptopem, nie możemy oczekiwać, że nasze dziecko wybierze inną drogę. To my jesteśmy dla niego najważniejszym punktem odniesienia.

Jako mama dzieci, którzy dorastają w erze smartfonów i Internetu, stawiam sobie to samo pytanie co Ty, czyli jak sprawić, aby kontakt z telefonem mojego dziecka był rozsądny i bezpieczny. Przyznam szczerze, że czasem jest to prawdziwe wyzwanie zwłaszcza, że presja społeczna jest często wysoka. Ale wiem, jak ważne dla zdrowia psychicznego naszych dzieci jest wprowadzenie zasad korzystania z technologii już od najmłodszych lat.

Dzięki temu nasze dzieci uczą się odpowiedzialności i umiejętności zarządzania czasem, zamiast być niewolnikami powiadomień. W końcu to nam, rodzicom najbardziej zależy na tym, aby nasze dzieci rozwijały się prawidłowo, a przy tym nie były wykluczane z grupy rówieśników jako te, które jako jedyne nie mają telefonu czy konta w mediach społecznościowych.

Być może kluczem nie jest całkowite odcięcie dzieci od technologii, lecz nauczenie ich, jak korzystać z niej mądrze, tak, aby to one panowały nad ekranem, a nie ekran nad nimi.

A jak jest u Ciebie? Jak rozmawiasz ze swoim dzieckiem o świecie technologii? Jeśli masz swoje sprawdzone inne sposoby na dbanie o bezpieczeństwo w sieci, zapraszam Cię do podzielenia się nimi ze mną w komentarzu. Twoje doświadczenia mogą być inspiracją dla innych rodziców.

Źródła:

1. Bigaj, M., Ciesiołkiewicz, K., Mikulski, K., Miotk, A., Przewłocka, J., Rosa, M., Załeska, A. (2025). Internet dzieci. Raport z monitoringu obecnosci dzieci i młodziezy w internecie. Warszawa: Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” oraz Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15.
2. Draženović, M., Vukušić Rukavina, T., & Machala Poplašen, L. (2023). Impact of Social Media Use on Mental Health within Adolescent and Student Populations during COVID-19 Pandemic: Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3392. https://doi.org/10.3390/ijerph20043392
3. Nagata JM, Otmar CD, Shim J, et al. Social Media Use and Depressive Symptoms During Early Adolescence. JAMA Netw Open. 2025;8(5):e2511704. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.11704 
4. Thiagarajan, T. C., Newson, J. J., & Swaminathan, S. (2025). Protecting the Developing Mind in a Digital Age: A Global Policy Imperative. Journal of Human Development and Capabilities, 26(3), 493–504. https://doi.org/10.1080/19452829.2025.2518313